Czy MŚP potrzebują strategii

Agata Bauc-Michalak: Dzień dobry. Witam was w kolejnym odcinku mojego podcastu. Dzisiaj będziemy próbować odpowiedzieć na pytanie, czy w małych firmach jest miejsce na strategię. A pytanie to będę zadawać mojej gościni Dorocie Czekaj. Dzień dobry, Doroto.

Dorota Czekaj: Dzień dobry.

Agata Bauc-Michalak: Dorota, zanim przejdziemy do rozmowy, opowiedz nam proszę kilka zdań o sobie i o swoim doświadczeniu.

Dorota Czekaj: Moje doświadczenie zawodowe zaczęło się w korporacji, chociaż było to zupełnie przypadkowe w pewien sposób - chociaż podobno nie ma przypadków w życiu. Ja skończyłam prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim i miałam okazję wziąć udział w takim międzynarodowym programie, programie Kopernik w Paryżu. Były to studia podyplomowe takie MBA jak byśmy to powiedzieli obecnie i to doświadczenie bardzo zmieniło moje życie. To były studia z zakresu właśnie zarządzania, marketingu, które to pojęcia w latach 90. na początku były takie zupełnie nowe w Polsce. I ja tam zetknęłam się z dużym biznesem, z dużą korporacją, która planowała wejście do Polski. I tak właśnie zaczęła się moja praca, zmieniając trochę bieg mojej kariery, o której myślałam, bo planowałam po prostu robić aplikację adwokacką, a znalazłam się w... w prywatnym sektorze, w biznesie. I to było bardzo cenne doświadczenie. Ja przepracowałam w L'Oréal, bo o tej firmie mowa, prawie 20 lat, właściwie będąc jednym z pierwszych pracowników tutaj filii polskiej L'Oréal w Polsce. I wtedy ta praca wyglądała trochę jak takie budowanie startupu - przynajmniej teraz z perspektywy lat tak to wygląda - no aż stała się olbrzymią korporacją zatrudniającą kilkaset osób obecnie.

Natomiast druga część mojej kariery już po przygodzie z sektorem prywatnym to jest trzeci sektor. Ja 13 lat temu prawie założyłam fundację, fundację Sieć Przedsiębiorczych Kobiet (Fundację Przedsiębiorczości Kobiet) i to jest chyba to, co jest moją pasją - i ja odkryłam to, co naprawdę lubię w życiu robić, czyli rozwijać innych, wspierać innych. No i tutaj się realizuje teraz w tym obszarze.

Agata Bauc-Michalak: Jasne, to w takim razie powiedz nam coś więcej o Sieci Przedsiębiorczych Kobiet. Czym ona jest i jak działa?

Dorota Czekaj: Sieć Przedsiębiorczych Kobiet to fundacja. Zaczęło się od profilu na Facebooku właśnie 13 lat temu, a potem powstał pomysł stworzenia fundacji, której misją jest wspieranie kobiet w biznesie. My wspieramy kobiety, które chcą zakładać swoje firmy, rozwijać swoje firmy. A w jaki sposób to robimy? Dostarczając wiedzę, dając wsparcie i umożliwiając nawiązywanie kontaktów i różnych relacji biznesowych. Tworzymy taką aktywną społeczność kobiet, które chcą być samostanowiące, sprawcze i niezależne finansowo. I to jest właśnie cała misja naszych działań, która od 12, prawie 13 lat coraz prężniej się rozwija. Ta społeczność to kilkadziesiąt tysięcy w tej chwili kobiet, które…

Agata Bauc-Michalak: To jest bardzo duża sieć!

Dorota Czekaj: Tak, to już jest bardzo duża sieć i rzeczywiście i wydarzeń i programów odbyło się już bardzo dużo. I cały czas jest to potrzebne.

Agata Bauc-Michalak: Jasne. Chciałabym właśnie nawiązać do jednego z programów, który realizujecie w Fundacji, czyli Biznes w Kobiecych Rękach. W Biznesie w Kobiecych Rękach wzięły udział już setki kobiet, w większości poszukujących informacji o tym, jak radzić sobie z formalnościami przy zakładaniu firmy, jak pozyskać pierwszych klientów. A ile z nich poszukuje wsparcia w zakresie strategii swojego biznesu? Czy na tym początkowym etapie działalności w ogóle to jest dla nich ważne?

Dorota Czekaj: Rzeczywiście w programie Biznes w Kobiecych Rękach wzięło już udział ponad 500 kobiet w bardzo różnym wieku i też te oczekiwania są bardzo różne. Bo rzeczywiście założeniami tego programu było to, że musi powstać firma, jakaś działalność gospodarcza, fundacja czy spółka, czyli to są osoby, które takich firm nie posiadały dotychczas. Ale część z nich ma bardzo duże doświadczenie, bo np. pracowało wcześniej w korporacji, a część to są po prostu młode osoby, które od razu wybierają tę ścieżkę takiej własnej przedsiębiorczości - więc te oczekiwania są różne.

To, czego najbardziej poszukują kobiety i co jest też jakby największą wartością właśnie naszych działań, to jest poszukują sprzyjającej społeczności, gdzie mogłyby zacząć działać. I my tą społeczność właśnie w sieci tworzymy i dajemy również w takim programie. I teraz tak, są oczywiście pomysły na biznes, które są takie bardzo może oczywiste i tutaj może to myślenie o strategii jest mniej istotne. Nie chcę powiedzieć, że w ogóle nie jest istotne, ale może mniej. Na przykład ktoś chce być coachem, mieć jakąś praktykę, czy dietetykiem. Ale np. są też pomysły takie biznesowe, bardzo innowacyjne, czy polegające na jakichś badaniach, patentowaniu pewnych odkryć np. naukowych, czy tworzeniu jakichś systemów. Także tam np. już od razu od początku jest myślenie o tym, że to będzie biznes, który w przyszłości ma mieć pewną skalę, ma się rozwijać. Czy chociażby nawet myślenie o internacjonalizacji, o e-commercie, eksporcie. I wtedy to myślenie strategiczne jest bardzo ważne i wiele kobiet ma tę świadomość.

Dlatego właśnie szukają tego wsparcia w programach np. takich jak Biznes w Kobiecych Rękach - bo my to wsparcie dajemy. Dajemy to zarówno dostarczając wiedzę - bo właśnie nasi praktycy biznesowi, eksperci, którzy prowadzą szkolenia w czasie tych programów, no po prostu dzielą się doświadczeniem, mówią konkretnie, po prostu przekazują wiedzę, która jest niezbędna do prowadzenia firmy, czyli stworzenia budżetu, stworzenia modelu biznesowego firmy, ale później strategii marketingowej, sprzedażowej, więc to jest jakby konkretna wiedza.

A druga bardzo ważna rzecz i to myślę też przyciąga bardzo wiele osób, które biorą udział w naszych programach, to jest relacja mentoringowa. Przy Sieci Przedsiębiorczych Kobiet działa Klub Mentorek i to jest nasza taka jedna z większych wartości po prostu naszej społeczności. Klub Mentorek co roku to jest około 170-180 mentorek, które przechodzą taką Akademię Mentorki, w której też nabywają wiedzę, mają możliwość takiej superwizji z ekspertami. I przygotowują się do tego, żeby te relacje dobrze prowadzić, żeby mieć odpowiednie narzędzia, żeby też się rozwijać jako mentorki. I te relacje mentoringowe właśnie pozwalają na to, żeby już indywidualnie z mentorką dopracować sobie na przykład właśnie strategię, czy po prostu skorzystać z ich wiedzy.

Agata Bauc-Michalak: Bo mentorki są z różnych obszarów, prawda?

Dorota Czekaj: Tak, my zawsze pytamy uczestniczki na początku programu, przed jakby takim kojarzeniem w pary, jakie są jej potrzeby, bo czasem może być tak, że np. ktoś potrzebuje takiej eksperckiej wiedzy w jakimś konkretnym obszarze, bo po prostu sam ma jakieś właśnie takie zdolności analityczne, zarządcze, a np. nie ma jakiejś innej wiedzy np. z dziedziny e-commerce'u albo jakiejś innej. I my staramy się tak dobrać w pary - i tutaj zespół, który koordynuje ten program też już nabył mocnego doświadczenia - że staramy się właśnie dopasować te potrzeby uczestniczki do kompetencji mentorek. Także rzeczywiście to stwarza okazję do tego, żeby np. właśnie pracować nad strategią. I to muszę powiedzieć, że jest bardzo częste, że właśnie słyszymy - i to zgłaszają uczestniczki programów, że tego właśnie szukają w naszych programach.

Oprócz programu Biznes w Kobiecych Rękach, który jest jakby takim programem nawet bardziej inkubacyjnym niż akceleracyjnym, my mamy taki program też - program NEXT. To jest jakby taki kolejny krok. Jest to program już dla przedsiębiorczyń, które mają swoje firmy, prowadzą je co najmniej 2-3 lata. To są już firmy, które są rentowne, ale właśnie one wtedy myślą o skalowaniu i internacjonalizacji, wyjściu na inne rynki. I tam szczególnie właśnie ten aspekt odpowiedniej strategii jest bardzo ważny.

I co jest też jeszcze ważne, że strategia to nie jest taka rzecz, którą się zrobi raz i ona się nie zmienia. Właśnie nad tą strategią trzeba cały czas pracować i są różne okoliczności, które powodują, że co jakiś czas warto się nad nią pochylić, bo zwłaszcza w naszych bardzo zmiennych czasach to się bardzo szybko zmienia. I tak jak mówię, no właśnie ta strategia to nie jest coś dane raz na zawsze, tylko jak najbardziej  trzeba być czujnym.

Agata Bauc-Michalak: Oczywiście. A nawiązując właśnie do tego, co mówisz, że chociażby firmy, które biorą udział w programie Next, które już mają ugruntowaną w jakiś sposób pozycję na rynku, chcą się rozwijać dalej, że one potrzebują strategii. Natomiast zastanawiam się właśnie nad tymi najmniejszymi przedsiębiorstwami, tymi mikroprzedsiębiorstwami, czy tymi jednoosobowymi działalnościami eksperckimi różnymi. Może tak naprawdę strategii w ogóle nie potrzebują? Może wystarczy mieć dobry produkt, trochę odwagi i umiejętną odpowiedź na reakcję rynku?

Dorota Czekaj: Tak jak powiedziałam, oczywiście, że są pewne biznesy, czy zwłaszcza w tym początkowym etapie, gdzie możemy działać tak trochę właśnie spontanicznie, wzorując się na tym, co w danej branży jest pewnym standardem. Natomiast myślę, że takie - zwłaszcza po pewnym czasie - myślenie i planowanie takie zarządcze, strategiczne bardzo nam ułatwia pracę, bo my często możemy po prostu wraz z naszym rozwojem, z rozwojem biznesu po prostu niepotrzebnie albo wydawać pieniądze tam gdzie niekoniecznie będą nasi klienci - Jeżeli my na przykład nie mamy właśnie wypracowanego kto jest naszą grupą docelową, kto jest naszym klientem, jak my chcemy do niego docierać. co ma być tym naszym celem, prawda? No to możemy tak trochę działać po omacku albo przeinwestowywać np. pieniądze tam, gdzie tych klientów nie ma albo po prostu za dużo czasu poświęcać na działania, które nas nie prowadzą właśnie do tego rozwoju.

To jest trudne dlatego, że na początku my musimy się jakby wszystkim zająć. To znaczy my musimy być projektantem, tworzyć produkt, później świadczyć daną usługę. Czasami nie mamy na początku możliwości zatrudnienia innych ludzi. I myślę, że to też jest bardzo duża wartość właśnie takiej sieci i bycia wśród osób, które są na podobnym etapie, bo my się wzajemnie po prostu możemy wspierać i uczyć. I to się właśnie dzieje też. Na przykład uczestniczki naszych programów każdego roku tworzą taką swoistą wspólnotę po prostu osób, które w tym samym czasie robią te pierwsze kroki np. w biznesie. I one wzajemnie świadczą sobie też różne usługi np. ktoś kto jest bardziej taki strategiczny i ma doświadczenie np. marketingowe, zarządcze pomaga osobie, która takich zdolności nie ma ale np. jest świetnym grafikiem i wtedy może świadczyć takie usługi graficzne dla innej firmy.

I to jest chyba też wielka wartość właśnie tej społeczności jaką jest Sieć Przedsiębiorczych Kobiet, że bardzo dużo - i to jest między innymi jeden z celów naszych działań - że właśnie tworzenie takiej platformy, gdzie my możemy nawiązywać te relacje biznesowe i często same jesteśmy swoimi klientami i korzystamy z tych usług czy produktów. I to jest właśnie to, o co chodzi w Sieci Przedsiębiorczych Kobiet.

Agata Bauc-Michalak: Na początku to na pewno bardzo ważne, że klienci, pierwsi klienci są tak naprawdę na wyciągnięcie ręki.

Dorota Czekaj: Dokładnie i to jest też jeszcze świetna baza do zebrania różnych, zrobienia ankiet, zebrania takiego feedbacku odnośnie właśnie produktów czy usług. To jest bardzo ważne na początku.

Agata Bauc-Michalak: Oczywiście to moje poprzednie pytanie miało być trochę prowokacyjne. Tak jak mówisz o przedsiębiorczyniach, które na początku rzeczywiście zajmują się wszystkim, to ja też mam takie doświadczenie właśnie rozmawiając z przedsiębiorczyniami z Sieci Przedsiębiorczych Kobiet, chociażby na różnych waszych eventach, że one bardzo często mówią właśnie, że chciałyby się na chwilę zatrzymać, pomyśleć strategicznie, ale że właśnie w małych firmach nie ma na to czasu, bo one, tak jak powiedziałaś, już są handlowczyniami, jednoosobowym działem HR i po prostu pochłania je bieżączka. Więc nawet w tych już troszkę większych firmach wciąż jest tak, że nie ma czasu na strategię.

Natomiast poza początkującymi bizneswoman, masz też do czynienia z takimi z dużo większym doświadczeniem, chociażby w prowadzonym przez twoją fundację klubie Black Swan Prestige - i czy ich perspektywa na biznes zmienia się wraz z doświadczeniem, czy takie bardziej doświadczone przedsiębiorczynie zaczynają patrzeć bardziej długoterminowo?

Dorota Czekaj: Tak, zdecydowanie perspektywa biznesowa się zmienia wraz z nabywaniem doświadczenia. I to zarówno takiego doświadczenia pozytywnego, jak i tego negatywnego, bo nie ukrywajmy, na takiej biznesowej drodze - zresztą podobnie jak w życiu - my bardzo często napotykamy na różne przeciwności, czy nawet ponosimy porażki. Parę lat temu robiliśmy konferencję pod tytułem "Jak porażkę przekuć w sukces". Wówczas wiele osób nam mówiło: "Ale porażka? - Nie ma takiego słowa". Ja myślę, że właśnie to jest bardzo ważne też dzielenie się tymi złymi doświadczeniami i po prostu otwarcie nazywania tego porażkami. To nie chodzi o to, żeby tym epatować, ale żeby wyciągać po prostu lekcje z tych doświadczeń i to na pewno zmienia perspektywę. To tak wzmacnia nas. Zdobywamy cenną wiedzę i najczęściej już nie powtarzamy tych samych błędów. Dlatego myślę, że właśnie wraz z doświadczeniem ta perspektywa też się zmienia i te przedsiębiorczynie, które już odniosły sukces, one też potrzebują rozwoju dalszego.

Właśnie dlatego taki klub też jest ważny, bo to jest właśnie też możliwość czerpania z doświadczeń innych, którzy są na tym samym poziomie. To są może inne problemy już, bo też czasami skala i to, że mamy duże biznesy powoduje, że my musimy właśnie przemyśleć trochę nasze działanie i też mamy po prostu różne problemy, które są inne niż te na początkowym etapie. Dlatego ta społeczność właśnie klubu Black Swan Prestige to są liderki, mentorki, inwestorki. One już często zastanawiają się jak inwestować pieniądze i tutaj też trochę potrzebne jest takie myślenie strategiczne. Co dalej z firmą? Jak zapewnić sukcesje w firmie? Też widzimy, że właśnie to takie dzielenie się na tym poziomie wiedzą i doświadczeniem też jest bardzo cenne.

Ja też chcę tu powiedzieć, że my również jako fundacja wraz z zespołem też pracujemy nad strategią. My kilka lat temu w okresie pandemii rzeczywiście tak zaczęłyśmy się zastanawiać, bo trochę też nam to wtedy odcięło pewne źródła finansowania, jakim były na przykład eventy, których nie mogłyśmy robić. I rzeczywiście wypracowałyśmy sobie taką strategię, według której starałyśmy się działać przez ostatnie lata, a teraz nadszedł moment znowu takiego przyjrzenia się, zastanawienia, bo też widzimy, że nawet w tych naszych działaniach my po prostu często właśnie w poszukiwaniu takiego pozornie na szybko finansowania, my się po prostu gdzieś zatracamy i zbyt dużo energii pochłaniamy czasami na sprawy, które może według naszej strategii nie są kluczowe.

Agata Bauc-Michalak: To bardzo częsty problem.

Dorota Czekaj: Dokładnie. Strategia pozwala uporządkować właśnie i skupić się na tym, co jest naprawdę najistotniejsze. I ja tu chcę powiedzieć, że to nie jest łatwe. I ja, my też w fundacji korzystamy z wiedzy ekspertów zewnętrznych. Na przykład teraz też tak pracujemy. I też pracujemy takim zespołem całym, dlatego że to też jest bardzo ważne, że jak już w naszej firmie jest pewien zespół, to wszyscy muszą być jakby włączeni w tworzenie tej strategii i ją rozumieć, bo inaczej to prowadzi po prostu do niezrozumienia i raczej konfliktów niż niż działań.

Także ja bardzo to polecam, żeby właśnie korzystać z takich zewnętrznych ekspertów, czy właśnie mentorów, czy brać udział w takich programach, bo to jest właśnie taki czas, w którym my jako liderzy, jako osoby, które prowadzą firmy, możemy właśnie się zatrzymać i skupić na tym, żeby pomyśleć. Czasem nam ktoś może zwrócić nawet uwagę po prostu, że coś może jest dla nas jasne, a to nie jest obiektywnie dobrze rozumiane na zewnątrz.

Agata Bauc-Michalak: Czyli podsumowując - dojrzała przedsiębiorczyni znajduje czas na refleksję.

Dorota Czekaj: Dokładnie tak i do tego wszystkiego, do tego bardzo, bardzo zachęcam. Bo nam się wydaje, że czasem, że to jest strata czasu, bo ja w tym czasie mogłabym coś zrobić. Ale tak naprawdę z tej perspektywy takiej dłuższej i to wzięcie dystansu może po prostu przyspieszyć rozwój, czy stworzenie jakiegoś produktu, usługi, czy po prostu odpowiednie zaplanowanie działań. Czyli to pozornie coś, na co nie mamy czasu.

Agata Bauc-Michalak: To ostrzenie piły tak zwane.

Dorota Czekaj: Dokładnie tak.

Agata Bauc-Michalak: Właśnie - mówisz o czasie, ale ja mam takie przemyślenie, że czasem to nie brak właśnie tego czasu jest problemem, tylko że być może to jest nadmiar kontroli. Czy w tym, o czym mówiłaś, o tym, że początkujące przedsiębiorczy   zajmują się wszystkim i potrzebują wszystkiego dopilnować - czy w tym jest jakaś specyfika kobiet? Czy kobiety prezeski bardziej niż mężczyźni chcą osobiście właśnie wszystkiego dopilnować? Czy widzisz w tym perfekcjonizm kobiet? Bo wy z kobietami głównie pracujecie.

Dorota Czekaj: Ja myślę tak: że ogólnie takie myślenie strategiczne, no to nie ma płci. Podobnie jak biznes. Natomiast jest prawdą, że kobiety mają wobec siebie takie dużo wyższe oczekiwania niż mężczyźni. W związku z tym trudniej jest im odpuścić, zgodzić się na to, że będzie coś wystarczająco dobrze, czy po prostu na delegowanie zadań. Tylko właśnie taka chęć do pilnowania - że musi być wszystko troszkę tak jak w domu - ja myślę, że właśnie te porównania takie jak my jako kobiety, żony, matki, partnerki, które zajmują się też rodziną, to to się też trochę przenosi na biznes. Nam się wydaje, że my zrobimy lepiej, a tak naprawdę to czasami właśnie nie o to chodzi. Chodzi o to, żeby iść do przodu, żeby zrobić. Później będzie można poprawić. Nie musimy tak I to na pewno kobiety mają.

Może tu jest też chwila, żeby powiedzieć, że cały pomysł i taka idea działań Sieci Przedsiębiorczych Kobiet wyrosła jakby z pewnych też badań i obserwacji, że kobiety mają pewne inne bariery na drodze do przedsiębiorczości i własnego biznesu niż mężczyźni. I te 12-13 lat temu jak my zaczynałyśmy, to było dość niepopularne, bo wiele instytucji i osób się dziwiło - mówiło: ale po co Sieć Przedsiębiorczych Kobiet? Przecież biznes nie ma płci. Nie ma żadnych różnic. Natomiast wbrew temu, co się wtedy mówiło i jakie badania były - chociażby wskazujące na to, że to brak finansowania stoi na drodze do przedsiębiorczości kobiet - to pierwszą barierą u kobiet to jest brak wiary we własne siły. Czyli takie niedocenianie się, uważanie, że jeszcze to nie jest ten moment, jeszcze nie jestem wystarczająco dobra. Drugą barierą jest brak wsparcia najbliższego otoczenia i trzecie to była wiedza i pomysł na biznes.

I właściwie my we wszystkich   tych działaniach wychodzimy naprzeciw tym barierom właśnie. Czyli wzmacniamy kobiety właśnie jak one widzą, że nie są same w biznesie, że są inne osoby, które po pierwsze przeszły już tę drogę albo które w tym samym czasie zaczynają - to po prostu bardzo wzmacnia i wspiera. Ten brak wsparcia najbliższego otoczenia to właśnie często rodzina - nawet w dobrej wierze, ale po prostu mówiła "wiesz, uważaj, bo to   jednak te podatki, a to jest ryzyko finansowe". A mentorka, która też jest przedsiębiorczynią, która przeszła już tę drogę tak nie powie - tylko po prostu podzieli się swoim doświadczeniem, wskaże rzeczy na które trzeba zwrócić uwagę. No i oczywiście ta wiedza - no to już mówiłyśmy, że to też jest ważne, żeby po prostu się rozwijać i czerpać od ekspertów i od mentorów.

Agata Bauc-Michalak: No właśnie, szereg badań pokazuje, że firmy zakładane przez kobiety są stabilniejsze i roztropniej wydają pieniądze, ale tak jak powiedziałaś właśnie, że biznes i strategia nie ma płci. Czy to właśnie jest tak, że kobiety podejmując decyzje o założeniu biznesu właśnie robią to dopiero kiedy mają to naprawdę przemyślane, są naprawdę gotowe - i to właśnie sprawia, że ich firmy są lepiej zaplanowane, mniej impulsywne i dlatego trwalsze?

Dorota Czekaj: Kobiety, tak jak mówiłam wcześniej, mają te wyższe wymagania wobec siebie, więc więcej pracują i się lepiej przygotowują. Ale z drugiej strony mają też mniejszą skłonność do ryzyka i właśnie brak takiej akceptacji "a, jakoś to będzie, może się uda". To na pewno prowadzi do lepszego przygotowania i zabezpieczenia. I myślę, że po prostu mężczyźni myślą bardziej abstrakcyjnie, a kobiety tak bardziej konkretnie. Dlatego właśnie te ich działania są lepiej zaplanowane i trwalsze. Ale czasem brakuje takiego impulsu do rozwoju i takiej zdolności do generowania jakiejś takiej wizji i takiego bardziej, bym powiedziała, oderwania się od ziemi. Także to ma takie dwa oblicza.

Ale rzeczywiście to prawda, że wszystkie badania pokazują, że właśnie tam gdzie są firmy zarządzane przez kobiety, są trwalsze i lepiej performują. To też widać na przykładzie startupów, bo też kobiety w startupach o wiele mniej pieniędzy dostają, ale też później jakby zwrot z inwestycji per złotówka czy tam dolar jest o wiele lepszy niż właśnie przy tych startupach takich zarządzanych często tylko przez mężczyzn.

Agata Bauc-Michalak: Jasne, a w takim razie powiedz, czym według ciebie różni się ta przedsiębiorczość, o której cały czas mówimy, od właśnie takiego zmysłu strategicznego?

Dorota Czekaj: Ja myślę, że ta przedsiębiorczość i zmysł strategiczny to pojęcia, które są powiązane, ale jednak odrębne. Przedsiębiorczość jest taką jakby ogólną postawą, taką cechą polegającą na jakimś takim inicjowaniu, podejmowaniu działań, realizowaniu pomysłów, często z ryzykiem i takim nastawieniem na sukces. Często też związane z zyskiem. Natomiast zmysł strategiczny to jest bardziej taka umiejętność planowania, analizowania i przewidywania konsekwencji swoich działań, aby osiągnąć jakieś określone cele długoterminowe. No i można by to tak w skrócie powiedzieć, że przedsiębiorczość to jest taka chęć działań i działanie, taki impuls, a zmysł strategiczny to jest bardziej takie myślenie, i myślenie o tym, jak zaplanować i przeprowadzić pewien proces.

Agata Bauc-Michalak: No ja przygotowując się do dzisiejszego spotkania trafiłam na takie zdanie, że przedsiębiorczość to działanie, a strategia to jest kierunek tego działania.

Dorota Czekaj: To też bardzo dobrze podsumowuje właśnie.

Agata Bauc-Michalak: Wydaje mi się, że właśnie to jest to, co ty masz na myśli. No właśnie i to wszystko wydaje się być bardzo skomplikowane, ale na szczęście, tak jak powiedziałaś, nie trzeba tej drogi przebyć samemu. Są też inne przedsiębiorczynie, są mentorzy, którzy pomagają i właśnie jedno z podstawowych narzędzi wsparcia zapewnianych przez Sieć Przedsiębiorczych Kobiet to jest właśnie mentoring. I czy takiego planowania i zarządzania strategicznego można się w ten sposób nauczyć? Bo rozumiem, że mentor może powiedzieć Ci w jaki sposób lepiej na przykład rozwinąć jakąś strategię reklamową, że może Ci powiedzieć jak poukładać podatkowo, ale czy właśnie takiego planowania i zarządzania strategicznego też się można nauczyć?

Dorota Czekaj: Myślę, że tak. To oczywiście też bardzo zależy od mentora czy mentorki w naszym przypadku, bo na pewno są mentorki, które są takimi bardziej strategami i pewnie ten proces lepiej przeprowadzą. Aczkolwiek myślę, że takie poprowadzenie, żeby stworzyć jednak, myśleć taką strategią i kierunkiem właśnie działań, to każda z mentorek wie i może doradzić. Temu też służy ta Akademia Mentorki, w której my też po prostu przygotowujemy i mówimy o tym, co jest jakby najistotniejsze. Reasumując myślę, że od mentorów można się nauczyć i można z nimi właśnie tę strategię wypracować. Bo to nawet chodzi o to, żeby był ktoś z kim możemy podzielić się, no bo też po prostu można się nauczyć. Jest wiele różnych książek i podcastów w tej chwili i pewnie wiele materiałów na temat jak budować strategię, więc to też nie jest jakaś tajemna wiedza.

Agata Bauc-Michalak: Chociażby nasz podcast.

Dorota Czekaj: Chociażby nasz podcast. Ale właśnie możliwość tak już realnie zderzenia myśli z drugą doświadczoną osobą w biznesie, no to jest to co jest bardzo ważne. I to jest właśnie też ten moment zatrzymania, bo jak my już umawiamy się i spotykamy z mentorką i na przykład mamy tę godzinę przeznaczoną na rozmowę, no to to właśnie jest to zatrzymanie, w którym w czasie tej właśnie godziny my będziemy tylko o tym myśleć, a później na przykład za tydzień kolejne i to jest właśnie chyba najważniejsze. I daje nam taką możliwość zderzenia myśli nie z pracownikiem tylko właśnie z takim powiedzmy kimś kto może być partnerem czy po prostu z mentorem.

Agata Bauc-Michalak: Jasne to chociażby zadawanie pytań przez mentora, prawda, to jest coś co pozwala nam inaczej spojrzeć na to co robimy ale też właśnie uczy nas żeby sobie też takie pytania w przyszłości zadawać. Żeby stawiać się z zewnątrz i próbować w jakiś sposób challenge'ować to, co wydawało nam się, że świetnie mamy zaplanowane, prawda?

Dorota Czekaj: Tak, dlatego że to jest o wiele po prostu łatwiejsze. I też to pewnie też zależy od osób. Ale na przykład ja jestem o wiele bardziej kreatywna i produktywna w grupie - po prostu jak się pracuje w zespole albo właśnie w rozmowie z kimś, mentorem, ekspertem - niż jakbym miała po prostu sama usiąść i wszystko napisać na kartce. Wtedy, nie wiem, nawet jak wypowiadamy na głos pewne rzeczy to jakoś inaczej, inaczej słyszymy. Więc właśnie ta relacja bardzo często właśnie może być wykorzystana do takiego właśnie spojrzenia w głąb siebie i też do stworzenia właśnie tego kierunku, tak jak mówiłyśmy tutaj, do właśnie zaplanowania tej wizji i naszych działań.

Agata Bauc-Michalak: Czyli już wiemy skąd czerpać. Teraz pytanie jeszcze co? Więc tak powoli podsumowując to wszystko co mówiłaś, ale gdybyś mogła powiedzieć co twoim zdaniem będzie najważniejsze dla małych firm w najbliższych latach właśnie w kontekście planowania i strategii.

Dorota Czekaj: Myślę, że jest kilka takich ważnych rzeczy, na które trzeba zwrócić uwagę. Pierwsza to monitorowanie trendów rynku i technologii, szczególnie jeśli chodzi o automatyzację i wykorzystanie sztucznej inteligencji. To jest po prostu już taki must have, bez tego trudno myśleć o rozwoju firmy, rozwoju biznesu. Druga to bym powiedziała, że jest takie budowanie odporności biznesu, To budowanie odporności biznesu to rozumiem przez to pewną dywersyfikację źródeł przychodów, żeby nie bazować tylko na jednym, tylko właśnie mieć pewną taką dywersyfikację. To nas zabezpiecza też przed różnymi no właśnie takimi kryzysami czy zmianami jak pandemia, wojny czy jeszcze inne rzeczy.

Agata Bauc-Michalak: Czy chociażby te technologiczne zmiany.

Dorota Czekaj: Czy te właśnie zmiany technologiczne. Myślę, że my staramy się zawsze zachęcać kobiety, a w tej chwili no to już po prostu bez tego trudno sobie wyobrazić też tworzenie i rozwój biznesu bez inwestowania w umiejętności cyfrowe i taki marketing online. To już bez tego właściwie się nie da. I czwarta może taka rzecz to jest skupienie się na wartościach i właśnie misji firmy, żeby wiedzieć jakie są nasze wartości, jaka jest misja naszej firmy i budować silne relacje z klientami i pracownikami, no bo jednak w biznesie ludzie są najważniejsi. I tutaj i te relacje z zespołem, z pracownikami, jak również z klientami są bardzo ważne. I ja myślę, że tak w skrócie to bym powiedziała, że strategia tak, ale elastyczna i oparta na danych. No tutaj dane i dobór dobrych danych. W dzisiejszych czasach to też często się rozmywa, prawda, te źródła, co jest prawdziwe, co nie, ale no właśnie strategia taka elastyczna i oparta na faktach, na danych.

Agata Bauc-Michalak: Tak, to na pewno jest bardzo ważne - i zaczęłaś o trendach technologicznych i o zmianach technologicznych i to jest rzeczywiście temat na cały osobny odcinek tak naprawdę, jak to na strategię wpływa. Powiedz jeszcze, gdyby któraś ze słuchaczek zechciała skorzystać w tym technologicznym czy innych obszarach, o których mówiłaś, ze wsparcia Sieci Przedsiębiorczych Kobiet, to gdzie Was znaleźć i co aktualnie oferujecie? I mówiąc aktualnie, mam na myśli po wakacjach, bo możemy się przyznać, że nagrywamy chwilę wcześniej.

Dorota Czekaj: Ja bardzo serdecznie zapraszam do obserwowania naszych profili w mediach społecznościowych, oczywiście naszej strony www.siecprzedsiebiorczychkobiet.pl. Tam są wszystkie informacje na temat naszych programów, aktualnych naborów i naszych wydarzeń.

Bardzo serdecznie zachęcam do udziału np. w naszych śniadaniach. My mniej więcej raz na półtora miesiąca organizujemy śniadania Sieci Przedsiębiorczych Kobiet. Te śniadania to są spotkania z przedsiębiorczynią, która dzieli się swoim doświadczeniem, tym jak stworzyła dany biznes, jak go prowadzi. To są naprawdę bardzo takie szczere rozmowy i o finansach i o problemach i o sukcesach. I jest to też okazja do poznania innych przedsiębiorczyń. Każda z nas się przedstawia - bardzo szybko, ale wiadomo kto jest kto. Spotkania odbywają się w Brain Embassy, tam gdzie jest siedziba naszej fundacji na ulicy Konstruktorskiej. Te śniadania myślę, że są takim pierwszym wejściem właśnie w tę społeczność. Najbliższe śniadanie 7 listopada i 12 grudnia.

I również we wrześniu mamy bardzo ciekawe wydarzenie, już coroczny Koktajl Kobiet Liderek 25 września, na który bardzo serdecznie zapraszamy. Wszystkie szczegóły na naszej stronie, na Facebooku, na LinkedInie, na Instagramie. Zapraszam bardzo serdecznie również was, które chcą doskonalić się jako mentorki, które mają już za sobą doświadczenia zawodowe, odniosły sukces w biznesie, pracują na wysokich już stanowiskach, już mają wiedzę, którą mogą się podzielić z innymi i zapraszamy również do zgłaszania się do Klubu Mentorek na kolejne edycje naszych programów.

Agata Bauc-Michalak: To śniadanie, o którym powiedziałaś - nie trzeba być członkinią Sieci Przedsiębiorczych Kobiet, żeby się zarejestrować?

Dorota Czekaj: Każdy może się zarejestrować, natomiast jeżeli ktoś jest członkinią, bo też można na naszej stronie wykupić członkostwo w Sieci Przedsiębiorczych Kobiet, no to wtedy te wydarzenia są tańsze i są również inne przywileje jeszcze - ale wydarzenia są otwarte dla wszystkich.

Agata Bauc-Michalak: Wspaniale. Ja oczywiście wszystkich zachęcam do korzystania z tych narzędzi, o których przed chwilą Dorota powiedziała, ale nie każdy ma czas czy możliwości, żeby wziąć udział w waszym programie czy w waszym wydarzeniu. Także jeszcze na koniec tradycyjnie dopytam, gdyby ktoś ze słuchaczy był zainteresowany dalszym zgłębianiem tematów, o których mówiłaś, a nie może wziąć udziału właśnie w waszych wydarzeniach - czy możesz polecić jakieś książki, podcasty, coś co przyniesie wartość w temacie naszej dzisiejszej rozmowy?

Dorota Czekaj: Ja na pierwszym miejscu chciałabym polecić książkę, która powstała zresztą jakby tutaj we współpracy z naszej Sieci Przedsiębiorczych Kobiet. Napisała ją Aleksandra Więcka: "Jak mówić o sobie dobrze i rozwinąć skrzydła w życiu i biznesie". I myślę, że szczególnie dla kobiet jest to bardzo ważne, żeby właśnie zacząć dobrze o sobie mówić. Dobrze po prostu nie tylko, że w samych superlatywach, ale umieć po prostu krótko, zwięźle powiedzieć o tym, kim się jest, co się robi. To jest też bardzo ważne po prostu w biznesie, żeby umieć opowiedzieć historię, która przyciągnie do nas klienta, współpracownika, partnera - kogoś, kto jest zainteresowany naszym biznesem. I ta książka właśnie powstała na bazie doświadczeń z takiego programu, znaczy projektu, który realizujemy, to jest Be The Change, czyli jak mówić o sobie dobrze. To są nasze takie spotkania w duchu storytellingu, gdzie przedsiębiorczynie dzielą się swoimi doświadczeniami. I właśnie ta książka zbiera w formie takiego poradnika, ale też krótkich historii tych przedsiębiorczyń. Czyli bardzo polecam, "Jak mówić o sobie dobrze i rozwinąć skrzydła w życiu i biznesie".

I również chciałabym polecić książki dr Agi Szóstek, która również tutaj z nami współpracuje i właśnie metodą design thinkingu powstały niektóre z naszych produktów, jak chociażby ten Be The Change. I ona napisała takie dwie książki, które myślę, że mogą być bardzo przydatne. To jest "Strategia umami" - to jest strategia doświadczenia. Jak wyróżnić się na rynku poprzez właśnie budowanie takich strategii doświadczeń. Dlatego, że klienci często nie kupują produktu czy usługi, ale właśnie doświadczenie. I tę książkę też bardzo polecam. Jak również drugą jej książkę: "Zostań liderem jakim chcesz". I to jest też taki praktyczny poradnik, można sobie przejść taką rozmowę trochę z sobą, jak zostać liderem takim, który jest w zgodzie z nami, z naszymi wartościami.

Także te dwie książki. I też myślę, że warto jest słuchać takich influencerów jak Artur Kurasiński, którego również bardzo polecam. Jowita Michalska, tutaj właśnie jeśli chodzi o tą cyfryzację, nowe technologie, wykorzystanie właśnie sztucznej inteligencji, no to są po prostu osoby, które świetnie... Jowita świetnie o tym mówi w tym podcaście Digitalks i naprawdę ja bardzo dużo wiedzy tam czerpię właśnie z tych jej podcastów, także do tego bardzo serdecznie zachęcam.

Agata Bauc-Michalak: Super, bardzo Ci dziękuję za dzisiejszą rozmowę.

Dorota Czekaj: Dziękuję bardzo, bardzo mi było miło.

Agata Bauc-Michalak: Wam dziękuję za wysłuchanie dzisiejszego odcinka i już zapraszam na kolejny. Dzięki.